Samen werken aan biodiversiteit
Al vele jaren zetten vrijwilligers van Vogelwerkgroep Gemert en Vogelwerkgroep ’t Vuggelke uit Bakel zich in samenwerking met gemeente Gemert-Bakel in voor het behoud van de gierzwaluw in onze gemeente.
In de dorpen zijn al op veel plaatsen nestkasten voor de gierzwaluw opgehangen of ingebouwd in woningen en andere gebouwen. In het najaar van 2025 en het voorjaar van 2026 zijn in Bakel opnieuw belangrijke stappen gezet: oude, versleten nestkasten werden vervangen en op geschikte plekken zijn extra nestkasten geplaatst.
Gemeente Gemert-Bakel stelde hiervoor de benodigde nestkasten beschikbaar. Vrijwilligers van Vogelwerkgroep ’t Vuggelke zochten naar geschikte locaties en benaderden bewoners die deze bijzondere vogel een plek bij hun woning wilden geven. Dankzij deze samenwerking zijn maar liefst 100 nieuwe nestkasten opgehangen in Bakel.
Leefwijze van de gierzwaluw
Na een onafgebroken tocht van ongeveer 7.000 kilometer keren gierzwaluwen eind april terug uit Afrika. Vogels die hier eerder hebben gebroed, keren direct terug naar hun eigen nest dat zij elk jaar met dezelfde partner gebruiken. De gierzwaluw wordt zo een echte huisvriend!
Het eenvoudige nest wordt opgeknapt en na baltsvluchten en paring worden half mei de eieren gelegd. Beide oudervogels broeden en zorgen samen voor de jongen. Tijdens de foerageervluchten vangen zij enorme hoeveelheden insecten: samen tot wel 20.000 insecten per dag, tijdens vluchten die meer dan 100 kilometer kunnen zijn.
Niet-broedende gierzwaluwen gaan luid roepend langs nestplaatsen op zoek naar een plek voor een volgend seizoen. Reageren de vogels in een nest, dan vliegen zij verder totdat zij een geschikt onderkomen hebben gevonden.
Gierzwaluwen komen, afgezien van het broeden, vrijwel nooit op de grond. Ze eten insecten in de vlucht, drinken door laag over water te scheren en slapen zelfs vliegend. Tegen de avond stijgen ze op tot wel 3.000 meter hoogte en dalen tijdens een trage slaapvlucht weer af. Wanneer de jongen half juli volgroeid zijn, worden ze door de ouders uit het nest gelokt met spectaculaire zogenoemde giervluchten. Deze vinden tegen de schemering plaats: grote groepen vliegen met veel lawaai langs de nestplaatsen. Eind juli vertrekken de gierzwaluwen weer naar hun winterverblijf in Afrika.
Waarom nestkasten zo belangrijk zijn
Om in ons land te kunnen overleven, is de gierzwaluw volledig afhankelijk van holtes in gebouwen. Door renovaties, nieuwbouw, betere isolatie en intensiever onderhoud verdwijnen deze nestplaatsen alleen steeds vaker.
Gierzwaluwen horen bij de dorpen van onze gemeente. Ze geven ons het echte zomergevoel met hun indrukwekkende vliegkunsten en karakteristieke geluiden en dragen bij aan een natuurlijk evenwicht en het beperken van overlast door insecten.
Dankzij de inzet van vrijwilligers van de vogelwerkgroepen en bewoners die deze vogels een plekje bieden, zorgen we er samen voor dat deze bijzondere vogelsoort ook in de toekomst in onze gemeente blijft.
Meer weten?
Wil je meer informatie over dit project of over andere activiteiten van IVN Gemert-Bakel?
Kijk dan op www.ivn.nl/afdeling/gemert-bakel of loop eens binnen bij het clubgebouw aan het Geneneind 2a in Bakel.
Gemeente Gemert-Bakel
